પરંતુ કેટલીકવાર આવી પરિસ્થિતિ પણ આવે છે જ્યારે લોન લેનાર વ્યક્તિ સમયસર EMI ચૂકવી શકતો નથી. નોકરી ગુમાવવી, બિઝનેસમાં નુકસાન, બીમારી અથવા અન્ય આર્થિક સમસ્યાઓને કારણે EMI ભરવી મુશ્કેલ બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણી વખત બેંક અથવા ફાઇનાન્સ કંપનીના રિકવરી એજન્ટ લોકો પર દબાણ કરવા લાગે છે.
ઘણા લોકોની ફરિયાદ છે કે કેટલાક રિકવરી એજન્ટ લોકોના ઘરે જઈને ધમકી આપે છે, અપમાનજનક ભાષામાં વાત કરે છે અથવા કહે છે કે “ગાડી તરત જ જપ્ત કરી લઈશું” અથવા “જેલમાં નાખી દેશું”. કેટલાક કિસ્સાઓમાં લોકો સાથે ખરાબ વર્તન પણ કરવામાં આવે છે.
પરંતુ તમને જાણવું ખૂબ જરૂરી છે કે આવી રીતે ધમકી આપવી કાયદેસર નથી. બેંકો અને રિકવરી એજન્ટો માટે પણ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. આ નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.
ભારતમાં બેંકો અને ફાઇનાન્સ કંપનીઓ ઉપર નજર રાખતી સંસ્થા છે Reserve Bank of India (RBI). RBI દ્વારા બેંકોને સ્પષ્ટ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે કે રિકવરી દરમિયાન ગ્રાહકો સાથે શિસ્તપૂર્ણ અને કાયદેસર વર્તન જ કરવું જોઈએ. કોઈ પણ રિકવરી એજન્ટ ગ્રાહકને ધમકી આપી શકતો નથી અથવા દબાણ કરી શકતો નથી.
જો કોઈ રિકવરી એજન્ટ તમને ધમકાવે, અપમાન કરે અથવા ગેરકાયદેસર રીતે દબાણ કરે, તો તમે તેની સામે ફરિયાદ કરી શકો છો. સૌથી પહેલા તમે તે બેંક અથવા ફાઇનાન્સ કંપનીમાં લેખિત ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો. જો ત્યાંથી યોગ્ય જવાબ ન મળે, તો પછી તમે સીધી ફરિયાદ RBI પાસે પણ કરી શકો છો.
RBI પાસે ગ્રાહકો માટે ફરિયાદ કરવાની ઓનલાઇન વ્યવસ્થા પણ ઉપલબ્ધ છે. ગ્રાહકો CMS (Complaint Management System) દ્વારા પોતાની ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. ફરિયાદ નોંધાયા પછી તપાસ કરવામાં આવે છે. જો બેંક અથવા રિકવરી એજન્ટ દ્વારા નિયમોનો ભંગ થયો હોય તો બેંક ઉપર દંડ અથવા અન્ય કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.ગુજરાતમાં ઘણા બધા લોકોને ખબર જ નથી કે જો
તમે લોન ઉપર કાર અથવા બાઈક લીધી છે તો એ
લોન તમે માફ પણ કરાવી શકો છો. જો તમે લોન
નથી ચૂકવી શકતા અને લોન રિકવરી એજન્ટ તમને
ડરાવે છે ધમકાવે છે કે ગાડી ઉઠાવી દઈશ
જેલમાં નાખી દઈશ તો તમે એના વિરુદ્ધ આ
નંબર ઉપર ફરિયાદ કરી શકો છો. 14440
વાહન લોનના કેસમાં બેંક પાસે ગાડી જપ્ત કરવાની પ્રક્રિયા હોઈ શકે છે, પરંતુ તે પણ કાયદેસર રીતે જ થઈ શકે છે. ગાડી જપ્ત કરતી વખતે યોગ્ય નોટિસ આપવી પડે છે અને નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે. કોઈ રિકવરી એજન્ટ અચાનક આવીને ગાડી લઈ જાય તે યોગ્ય પ્રક્રિયા નથી.
જો તમારી આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ હોય અને EMI ભરવી મુશ્કેલ હોય, તો બેંક સાથે વાતચીત કરવી વધુ સારી રીત છે. ઘણી બેંકો ગ્રાહકોને રિસ્ટ્રક્ચરિંગ, EMI ઘટાડવાની યોજના અથવા સમય વધારો જેવી સુવિધા આપે છે. એટલે સમસ્યા હોય તો છુપાવવાના બદલે બેંક સાથે ખુલ્લી વાત કરવી વધુ યોગ્ય છે.
સાથે સાથે ગ્રાહકોને પણ પોતાની જવાબદારી સમજવી જોઈએ. લોન લેતા પહેલા પોતાની આવક અને ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ. સમયસર EMI ભરવાથી કોઈ સમસ્યા ઊભી થતી નથી અને ક્રેડિટ સ્કોર પણ સારો રહે છે.
સારાંશરૂપે કહીએ તો, જો તમે કાર અથવા બાઈક લોન લીધી છે અને કોઈ કારણસર EMI ભરવામાં મુશ્કેલી આવી રહી હોય, તો ડરવાની જરૂર નથી. તમારા કાયદેસર હક્કો છે. કોઈ રિકવરી એજન્ટ તમને ધમકી આપે તો તેની સામે અવાજ ઉઠાવી શકો છો અને જરૂરી હોય તો Reserve Bank of India પાસે ફરિયાદ પણ કરી શકો છો.
ગ્રાહકો માટે સૌથી મહત્વની બાબત છે – માહિતી અને જાગૃતિ. જો લોકો પોતાના હક્કો વિશે જાણશે, તો કોઈ પણ વ્યક્તિ અથવા એજન્ટ તેમને ગેરકાયદેસર રીતે ડરાવી શકશે
ટિપ્પણીઓ નથી: