માતૃ દિવસ પર કડવી હકીકત: અમદાવાદમાં 1000 દીકરાઓ સામે માત્ર 886 દીકરીઓનો જન્મ

આજે વિશ્વભરમાં Mother's Day ની ઉજવણી થઈ રહી છે. માતાના ત્યાગ, પ્રેમ અને સમર્પણને સન્માન આપવા માટે વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાઈ રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર માતાને સમર્પિત પોસ્ટ્સ અને શુભેચ્છાઓનો વરસાદ થઈ રહ્યો છે. પરંતુ આ ઉજવણી વચ્ચે સમાજની એક કડવી અને ચિંતાજનક હકીકત સામે આવી છે, જે આપણા આધુનિક સમાજના દ્વિચરિત્રને ઉજાગર કરે છે.

એક તરફ “દીકરો અને દીકરી સમાન” હોવાના દાવા કરવામાં આવે છે, જ્યારે બીજી તરફ અમદાવાદ જેવા વિકસિત શહેરમાં આજે પણ દીકરીઓનો જન્મદર ચિંતાજનક રીતે ઓછો જોવા મળે છે. આ આંકડાઓ સમાજમાં હજુ પણ જીવંત રહેલી પુત્ર પ્રાધાન્ય માનસિકતાની સાબિતી આપે છે.

અમદાવાદમાં દીકરીઓનો જન્મદર ઘટ્યો

મળતી માહિતી મુજબ, અમદાવાદ શહેરમાં ગત વર્ષે દર 1000 દીકરાઓ સામે માત્ર 886 દીકરીઓનો જન્મ નોંધાયો હતો. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં આ આંકડો સતત ઘટતો રહ્યો છે. વર્ષ 2022માં આ દર 898 હતો, જે હવે ઘટીને 886 પર પહોંચી ગયો છે. એટલે કે માત્ર ત્રણ વર્ષમાં જ 10 દીકરીઓનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

આ આંકડા માત્ર સંખ્યા નથી, પરંતુ સમાજની માનસિકતા અને દીકરી પ્રત્યેના અભિગમનું પ્રતિબિંબ છે. શિક્ષણ, ટેકનોલોજી અને વિકાસની વાતો વચ્ચે આજે પણ પુત્રને વધુ મહત્વ આપતી માનસિકતા પૂર્ણપણે દૂર થઈ શકી નથી.

વિકાસશીલ શહેર છતાં જૂની માનસિકતા

અમદાવાદને ગુજરાતનું સૌથી ઝડપી વિકસતું શહેર માનવામાં આવે છે. આધુનિક સુવિધાઓ, મેટ્રો, શિક્ષણ અને ઉદ્યોગોમાં શહેર આગળ વધી રહ્યું છે. પરંતુ જ્યારે વાત દીકરીના જન્મદરની આવે છે ત્યારે આ વિકાસ પાછળ રહી જતો દેખાય છે.

આશ્ચર્યની વાત તો એ છે કે અમદાવાદ જિલ્લાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં દીકરીઓનો જન્મદર શહેર કરતા વધુ છે. સામાન્ય રીતે માનવામાં આવે છે કે શહેરોમાં શિક્ષણ અને જાગૃતિ વધુ હોય છે, પરંતુ આ આંકડાઓ તે માન્યતાને પડકાર આપે છે.

“બેટી બચાવો” અભિયાન છતાં પ્રશ્ન યથાવત

સરકાર દ્વારા Beti Bachao Beti Padhao જેવી અનેક યોજનાઓ ચલાવવામાં આવી રહી છે. દીકરીઓના શિક્ષણ, સુરક્ષા અને સશક્તિકરણ માટે કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે. શાળાઓ અને સરકારી કાર્યક્રમોમાં દીકરીઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.

તેમ છતાં, સમાજના કેટલાક વર્ગોમાં આજે પણ દીકરાને વારસદાર અને દીકરીને જવાબદારી તરીકે જોવાની માનસિકતા જીવંત છે. પરિણામે ગર્ભપાત, લિંગ ચકાસણી અને સામાજિક દબાણ જેવી સમસ્યાઓ સંપૂર્ણપણે અટકી શકી નથી.

સમાજ માટે ચેતવણી સમાન આંકડા

વિશેષજ્ઞોના મતે, જો આવું જ ચાલતું રહેશે તો ભવિષ્યમાં સમાજમાં સ્ત્રી-પુરુષનું સંતુલન ગંભીર રીતે બગડી શકે છે. તેના કારણે લગ્ન, સામાજિક સુરક્ષા અને મહિલાઓ સામેના ગુનાઓ જેવી અનેક સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.

માત્ર કાયદા અને યોજનાઓ પૂરતી નથી, પરંતુ પરિવારો અને સમાજની વિચારસરણીમાં પરિવર્તન આવવું જરૂરી છે. દીકરીને ભાર નહીં પરંતુ ગૌરવ માનવાની જરૂર છે.

માતૃ દિવસ પર વિચાર કરવાની જરૂર

માતૃ દિવસ માત્ર ઉજવણીનો દિવસ નથી, પરંતુ સમાજને આત્મમંથન કરવાનો અવસર પણ છે. જે સમાજ માતાને પૂજે છે, તે જ સમાજમાં દીકરીના જન્મદરનો ઘટાડો થવો ખરેખર ચિંતાજનક બાબત છે.

જો દીકરીઓ જ જન્મશે નહીં, તો ભવિષ્યમાં માતાનું સ્થાન કોણ લેશે? સમાજે હવે માત્ર શબ્દોમાં નહીં, પરંતુ વર્તનમાં પણ દીકરીઓને સમાન સ્થાન આપવાની જરૂર છે.

દીકરી બચશે તો જ સમાજનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત રહેશે.