ઈરાન 5 વર્ષ માટે પરમાણુ પ્રોગ્રામ રોકવા તૈયાર, અમેરિકા 20 વર્ષની શરતે અડગ – તણાવ વધ્યો

વિશ્વ રાજકારણમાં ફરી એકવાર તણાવનું માહોલ સર્જાયું છે, કારણ કે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને મોટો મતભેદ સામે આવ્યો છે. તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ઈરાન પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમને 5 વર્ષ માટે સ્થગિત કરવા તૈયાર છે, પરંતુ અમેરિકા આ સમયગાળાને 20 વર્ષ સુધી લંબાવવા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે.

ઈરાનનું કહેવું છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ સંપૂર્ણપણે શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે છે, જેમ કે ઊર્જા ઉત્પાદન અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન. છતાં, અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો માને છે કે આ કાર્યક્રમનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં પરમાણુ હથિયાર બનાવવા માટે થઈ શકે છે. આ કારણે અમેરિકા લાંબા ગાળાની મર્યાદા માંગે છે.

આ મુદ્દો નવો નથી. 2015માં થયેલી JCPOA ડીલ હેઠળ ઈરાને પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર કડક મર્યાદાઓ સ્વીકારી હતી. બદલામાં, તેના પર લાગેલા આર્થિક પ્રતિબંધો (sanctions) હળવા કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ 2018માં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ની સરકારએ આ ડીલમાંથી બહાર નીકળી જતાં ફરી તણાવ વધ્યો.

ત્યારબાદ ઈરાને ધીમે ધીમે આ મર્યાદાઓનું પાલન ઓછું કર્યું અને પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમને આગળ વધાર્યો. હવે ફરીથી બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત શરૂ થઈ છે, પરંતુ સમયગાળાને લઈને મોટો મતભેદ છે.

વિશ્લેષકો માને છે કે જો આ મુદ્દે કોઈ સમજૂતી નહીં થાય, તો મધ્યપૂર્વમાં તણાવ વધુ વધી શકે છે, જેનો પ્રભાવ સમગ્ર વિશ્વ પર પડી શકે છે. ખાસ કરીને તેલના ભાવ, વેપાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.

આ સ્થિતિમાં અન્ય દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ પણ મધ્યસ્થી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે જેથી કોઈ શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ મળી શકે. પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિ જોતા, બંને પક્ષો પોતાના સ્ટેન્ડ પર અડગ દેખાઈ રહ્યા છે.

અંતમાં, આ મુદ્દો માત્ર ઈરાન અને અમેરિકાની વચ્ચેનો વિવાદ નથી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે મહત્વનો છે. આવનારા સમયમાં શું નિર્ણય લેવાશે તે પર સમગ્ર દુનિયાની નજર રહેશે.