હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અંગે ઈરાનનો મોટો નિર્ણય: ભારત સહિત 5 મિત્ર દેશોના જહાજોને અવરજવર માટે મંજૂરી

 મધ્ય પૂર્વમાં વધતી ભૂરાજકીય તણાવની વચ્ચે ઈરાન દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિસ્તારમાં ભારત સહિત પાંચ મિત્ર દેશોના વેપારી જહાજોને સુરક્ષિત અવરજવર માટે મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણયને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ખાસ કરીને તેલ પરિવહન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?

Strait of Hormuz વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંથી એક છે. આ સ્ટ્રેટ દ્વારા વિશ્વના લગભગ 20% જેટલા ક્રૂડ ઓઇલનો વેપાર થાય છે. પર્સિયન ગલ્ફમાંથી બહાર નીકળતા મોટાભાગના તેલના જહાજો આ માર્ગનો ઉપયોગ કરે છે.

આ કારણે જો અહીં કોઈ તણાવ કે અવરોધ સર્જાય તો આખા વિશ્વના તેલ બજાર ઉપર સીધી અસર પડે છે.

ભારત સહિત મિત્ર દેશોને રાહત

મુંબઈ સ્થિત દરિયાઈ કન્સલ્ટન્ટોના અહેવાલો મુજબ ઈરાને ભારત, ચીન, રશિયા, ઈરાક અને પાકિસ્તાન જેવા મિત્ર દેશોને સુરક્ષિત માર્ગ આપવાની ખાતરી આપી છે. હવે આ દેશોના વેપારી જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકશે.

India માટે આ નિર્ણય ખાસ મહત્વનો છે, કારણ કે ભારત પોતાની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતો મધ્ય પૂર્વ દેશોમાંથી આયાત કરે છે.

જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થાય અથવા ત્યાં તણાવ વધે તો ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઝડપથી વધી શકે છે.

વૈશ્વિક વેપાર માટે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય

વિશ્વના મોટા ભાગના તેલ ટાંકરો પર્સિયન ગલ્ફમાંથી યુરોપ, એશિયા અને અમેરિકા તરફ જતાં પહેલા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આ કારણસર આ માર્ગને વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત સમુદ્રી માર્ગોમાં ગણવામાં આવે છે.

તાજેતરના દિવસોમાં મધ્ય પૂર્વમાં વધતી તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિને કારણે વિશ્વભરના વેપારીઓ અને શિપિંગ કંપનીઓ ચિંતિત હતા. પરંતુ ઈરાનના આ નિર્ણયથી વેપાર જગતમાં થોડું રાહતનું વાતાવરણ સર્જાયું છે.

ભારત માટે શું ફાયદો થશે?

ભારત દરરોજ લાખો બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈ સમસ્યા થાય તો તેલ સપ્લાયમાં ખલેલ પડે અને દેશમાં ઈંધણના ભાવ વધે.

પરંતુ હવે મિત્ર દેશોને સુરક્ષિત માર્ગ મળતા ભારત માટે તેલ સપ્લાય યથાવત રહેવાની શક્યતા વધી છે. આ કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ સ્થિરતા રહેવાની આશા છે.

વૈશ્વિક રાજકીય અસર

મધ્ય પૂર્વ વિસ્તાર હંમેશા જ વૈશ્વિક રાજકારણનું કેન્દ્ર રહ્યો છે. અહીંના દરેક નિર્ણયનો પ્રભાવ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર ઉપર પડે છે. ઈરાન દ્વારા લેવાયેલો આ નિર્ણય માત્ર વેપાર માટે નહીં પરંતુ રાજકીય દ્રષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લો રહેશે તો વૈશ્વિક તેલ બજારમાં મોટી અસ્થિરતા ટળી શકે છે.

નિષ્કર્ષ

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ છે. ઈરાન દ્વારા ભારત સહિત પાંચ મિત્ર દેશોના જહાજોને અવરજવર માટે મંજૂરી આપવાનો નિર્ણય આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે રાહત સમાન માનવામાં આવી રહ્યો છે. આવનારા સમયમાં મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિ કેવી રહે છે તે વિશ્વના તેલ બજાર અને વેપાર માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.